مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، به همراه تیمی از کارشناسان مستقل سازمان ملل، نسبت به توافق احتمالی میان آمریکا و ایران هشدار داده است. این کارشناسان معتقدند هرگونه تفاهمی که حقوق بنیادین مردم ایران و خواستههای آنان را نادیده بگیرد، نمیتواند به برقراری صلحی پایدار و عادلانه منجر شود. در عوض، تأکید بر پاسخگویی، تحقق عدالت و حمایت از قربانیان باید در قلب هر مذاکرهای قرار گیرد.
گزارشها حاکی از آن است که مذاکرات اخیر میان واشنگتن و تهران، تمرکز خود را به موضوعاتی چون خروج نیروها، بازگشایی تنگه هرمز، برنامه هستهای، لغو تحریمها و صندوق بازسازی معطوف کرده است. با این حال، به گفته مای ساتو، وضعیت حقوق بشر در ایران در این میان تقریباً مغفول مانده است. وی تصریح کرده است که پایان درگیریهای نظامی نباید با دستیابی مردم ایران به حقوق و آزادیهای اساسی اشتباه گرفته شود، چرا که مسیر این مطالبات همچنان در ابتدای راه قرار دارد.
کارشناسان سازمان ملل، ضمن استقبال از کاهش تنشها، نگرانی خود را از نادیده گرفته شدن شهروندان ایرانی در این توافق ابراز کردهاند. آنها معتقدند میلیونها نفر که خواهان تحولات بنیادی سیاسی و حقوقی در کشور هستند، نباید از روند مذاکرات کنار گذاشته شوند. در بیانیهای مشترک، این کارشناسان اعلام کردند توافقی که صرفاً منافع ژئوپلیتیکی را تأمین کند و صدای مردم ایران را نشنود، شایسته عنوان «صلح» نخواهد بود. تشدید سرکوب داخلی، هزاران بازداشت، گزارشهایی از شکنجه، ناپدیدسازی قهری، محاکمات شتابزده و اعدامهای سیاسی، از جمله نگرانیهای جدی مطرح شده در خصوص نقض حقوق بشر در ایران است.