اعلامیه جهانی حقوق بشر
اعلامیه جهانی حقوق بشر در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسید. این سند بنیادین، حقوق و آزادیهای اساسی همهٔ انسانها را بدون تبعیض به رسمیت میشناسد و شامل ۳۰ ماده است.
فهرست مواد
- آزادی و برابری
- عدم تبعیض
- حق حیات
- منع بردهداری
- منع شکنجه
- شناسایی شخصیت حقوقی
- تساوی در برابر قانون
- حق دادخواهی
- منع بازداشت خودسرانه
- محاکمه عادلانه
- اصل برائت
- حریم خصوصی
- آزادی رفتوآمد
- حق پناهندگی
- حق تابعیت
- حق ازدواج
- حق مالکیت
- آزادی عقیده و مذهب
- آزادی بیان
- آزادی تجمع
- حق مشارکت سیاسی
- امنیت اجتماعی
- حق کار
- استراحت و فراغت
- سطح زندگی مناسب
- حق آموزش
- زندگی فرهنگی
- نظم اجتماعی بینالمللی
- وظایف در برابر جامعه
- منع تفسیر مخرب
ماده ۱ همه آزاد و برابر به دنیا آمدهاند
تمام افراد بشر آزاد به دنیا میآیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند. همه دارای عقل و وجدان میباشند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند.
ماده ۲ عدم تبعیض
هر کس میتواند بدون هیچگونه تمایز، بهویژه از حیث نژاد، رنگ، جنس، زبان، مذهب، عقیدهٔ سیاسی یا هر عقیدهٔ دیگر و همچنین ملیت، وضع اجتماعی، ثروت، ولادت یا هر موقعیت دیگر، از تمام حقوق و کلیهٔ آزادیهایی که در اعلامیهٔ حاضر ذکر شده است بهرهمند گردد.
بهعلاوه هیچ تبعیضی به عمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سیاسی، اداری و قضایی یا بینالمللی کشور یا سرزمینی باشد که شخص به آن تعلق دارد؛ خواه این کشور مستقل، تحت قیمومت، غیرخودمختار بوده یا حاکمیت آن به شکلی محدود شده باشد.
ماده ۳ حق حیات برای همه
هر کس حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.
ماده ۴ بردهداری ممنوع
احدی را نمیتوان در بردگی نگه داشت و دادوستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است.
ماده ۵ شکنجه ممنوع
احدی را نمیتوان تحت شکنجه یا مجازات یا رفتاری قرار داد که ظالمانه، غیرانسانی یا موهن باشد.
ماده ۶ ارزش انسانی در همهجا
هر انسانی سزاوار و محق است تا همهجا در برابر قانون بهعنوان یک شخص به رسمیت شناخته شود.
ماده ۷ همه در برابر قانون مساوی هستند
همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون تبعیض و بهطور یکسان از حمایت قانون برخوردار شوند.
همه حق دارند در مقابل هر تبعیضی که ناقض اعلامیهٔ حاضر باشد و علیه هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید، بهطور تساوی از حمایت قانون بهرهمند شوند.
ماده ۸ رعایت حقوق انسانی توسط قانون
در برابر اعمالی که حقوق اساسی فرد را مورد تجاوز قرار دهد و آن حقوق بهوسیلهٔ قانون اساسی یا قانون دیگری برای او شناخته شده باشد، هر کس حق رجوع به محاکم ملی صالحه دارد.
ماده ۹ عدم توقیف، حبس یا تبعید غیرقانونی
احدی را نمیتوان خودسرانه توقیف، حبس یا تبعید نمود.
ماده ۱۰ حق محاکمهٔ قانونی برای همه
هر کس با مساوات کامل حق دارد که دعوایش بهوسیلهٔ دادگاهی مستقل و بیطرف، منصفانه و علناً رسیدگی شود و چنین دادگاهی دربارهٔ حقوق و الزامات او یا هر اتهام جزایی که متوجه اوست اتخاذ تصمیم نماید.
ماده ۱۱ حق و اصل برائت
الف) هر کس به بزهکاری متهم شده باشد بیگناه محسوب میشود تا وقتی که در جریان یک دادرسی علنی که در آن کلیهٔ تضمینهای لازم برای دفاع از او تأمین شده باشد، تقصیر او قانوناً محرز گردد.
ب) هیچکس برای انجام یا عدم انجام عملی که در موقع ارتکاب، بهموجب حقوق ملی یا بینالمللی جرم شناخته نمیشده است، محکوم نخواهد شد. همچنین هیچ مجازاتی شدیدتر از آنچه در موقع ارتکاب جرم قابل اعمال بوده، دربارهٔ احدی اعمال نخواهد شد.
ماده ۱۲ عدم دخالت در احوال شخصی
احدی در زندگی خصوصی، امور خانوادگی، اقامتگاه یا مکاتبات خود نباید مورد مداخلههای خودسرانه واقع شود و شرافت و حیثیتش نباید مورد حمله قرار گیرد. هر کس حق دارد که در مقابل اینگونه مداخلات و حملات مورد حمایت قانون قرار گیرد.
ماده ۱۳ حق انتخاب محل اقامت
الف) هر کس حق دارد که در داخل هر کشوری آزادانه عبور و مرور کند و محل اقامت خود را انتخاب نماید.
ب) هر کس حق دارد هر کشوری از جمله کشور خود را ترک کند یا به کشور خود بازگردد.
ماده ۱۴ حق پناهندگی
الف) هر کس حق دارد در برابر تعقیب، شکنجه و آزار، پناهگاهی جستوجو کند و در کشورهای دیگر پناه اختیار کند.
ب) در موردی که تعقیب واقعاً مبتنی بر جرم عمومی غیرسیاسی یا اعمالی مخالف با اصول و مقاصد ملل متحد باشد، نمیتوان از این حق استفاده نمود.
ماده ۱۵ حق انتخاب ملیت
الف) هر کس حق دارد دارای تابعیت باشد.
ب) احدی را نمیتوان خودسرانه از تابعیت خود یا از حق تغییر تابعیت محروم کرد.
ماده ۱۶ حق آزادی انتخاب همسر
الف) هر زن و مرد بالغی حق دارند بدون هیچ محدودیت از نظر نژاد، ملیت یا مذهب با یکدیگر ازدواج کنند و تشکیل خانواده دهند. آنان در هنگام ازدواج، در دوران زناشویی و هنگام انحلال آن، در کلیهٔ امور مربوط به ازدواج دارای حقوق مساوی میباشند.
ب) ازدواج باید با رضایت کامل و آزادانهٔ زن و مرد واقع شود.
پ) خانواده رکن طبیعی و اساسی اجتماع است و حق دارد از حمایت جامعه و دولت بهرهمند شود.
ماده ۱۷ حق مالکیت شخصی
الف) هر شخص، منفرداً یا بهطور اجتماعی، حق مالکیت دارد.
ب) احدی را نمیتوان خودسرانه از حق مالکیت محروم نمود.
ماده ۱۸ حق آزادی عقیده
هر کس حق دارد از آزادی فکر، وجدان و مذهب بهرهمند شود. این حق متضمن آزادی تغییر مذهب یا عقیده و نیز آزادی اظهار مذهب یا عقیده در تعلیمات، عبادات و اجرای مراسم دینی است. هر کس میتواند از این حقوق بهطور فردی یا جمعی، خصوصی یا عمومی برخوردار باشد.
ماده ۱۹ حق آزادی بیان
هر کس حق آزادی عقیده و بیان دارد. این حق شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشد و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آنها به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحظات مرزی آزاد باشد.
ماده ۲۰ حق آزادی تجمع و تظاهرات
الف) هر کس حق دارد آزادانه مجامع و جمعیتهای مسالمتآمیز تشکیل دهد.
ب) هیچکس را نمیتوان مجبور به شرکت در اجتماعی کرد.
ماده ۲۱ حق دموکراسی
الف) هر کس حق دارد در ادارهٔ امور عمومی کشور خود، خواه مستقیماً و خواه با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شدهاند، شرکت جوید.
ب) هر کس حق دارد با تساوی شرایط به مشاغل عمومی کشور خود نایل آید.
پ) اساس و منشأ قدرت حکومت، ارادهٔ مردم است. این اراده باید بهوسیلهٔ انتخاباتی ابراز گردد که از روی صداقت و بهطور ادواری صورت پذیرد. انتخابات باید عمومی و با رعایت مساوات باشد و با رأی مخفی یا طریقهای نظیر آن انجام گیرد که آزادی رأی را تأمین نماید.
ماده ۲۲ حق امنیت اجتماعی
هر کس بهعنوان عضو اجتماع حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است بهوسیلهٔ مساعی ملی و همکاری بینالمللی، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را که لازمهٔ مقام و نمو آزادانهٔ شخصیت اوست، با رعایت تشکیلات و منابع هر کشور به دست آورد.
ماده ۲۳ حق کار و امنیت شغلی
الف) هر کس حق دارد کار کند، کار خود را آزادانه انتخاب نماید، شرایط منصفانه و رضایتبخش برای کار خواستار باشد و در مقابل بیکاری مورد حمایت قرار گیرد.
ب) همه حق دارند که بدون هیچ تبعیضی در مقابل کار مساوی، اجرت مساوی دریافت نمایند.
پ) هر کس که کار میکند به مزد منصفانه و رضایتبخش ذیحق میشود که زندگی او و خانوادهاش را موافق شئون انسانی تأمین کند و در صورت لزوم با سایر وسایل حمایت اجتماعی تکمیل گردد.
ت) هر کس حق دارد برای دفاع از منافع خود با دیگران اتحادیه تشکیل دهد و در اتحادیهها نیز شرکت کند.
ماده ۲۴ حق استراحت و فراغت
هر کس حق استراحت و فراغت و تفریح دارد و بهخصوص به محدودیت معقول ساعات کار و مرخصیهای ادواری با اخذ حقوق ذیحق میباشد.
ماده ۲۵ حق خوراک، مسکن، مراقبت طبی و خدمات اجتماعی
الف) هر کس حق دارد سطح زندگیای داشته باشد که سلامتی و رفاه خود و خانوادهاش را از حیث خوراک، مسکن، مراقبتهای طبی و خدمات لازم اجتماعی تأمین کند؛ همچنین حق دارد در مواقع بیکاری، بیماری، نقص عضو، بیوگی، پیری یا در تمام موارد دیگری که به علل خارج از اراده، وسایل امرار معاش او از بین رفته باشد، از شرایط آبرومندانهٔ زندگی برخوردار شود.
ب) مادران و کودکان حق دارند از کمک و مراقبت مخصوص بهرهمند شوند. کودکان، چه بر اثر ازدواج و چه بدون ازدواج به دنیا آمده باشند، حق دارند همگی از یک نوع حمایت اجتماعی برخوردار شوند.
ماده ۲۶ حق تحصیل رایگان برای همه
الف) هر کس حق دارد از آموزش و پرورش بهرهمند شود. آموزش و پرورش لااقل در مراحل ابتدایی و اساسی باید رایگان باشد. آموزش ابتدایی اجباری است. آموزش حرفهای باید عمومیت پیدا کند و آموزش عالی باید با شرایط تساوی کامل به روی همه باز باشد تا هر کس بنا به استعداد خود بتواند از آن بهرهمند گردد.
ب) آموزش و پرورش باید طوری هدایت شود که شخصیت انسانی هر کس را به حد اکمل رشد برساند و احترام به حقوق و آزادیهای بشری را تقویت کند. آموزش و پرورش باید حسن تفاهم، گذشت، احترام به عقاید مخالف و دوستی میان تمام ملل و جمعیتهای نژادی یا مذهبی و همچنین توسعهٔ فعالیتهای ملل متحد در راه حفظ صلح را تسهیل نماید.
پ) پدر و مادر در انتخاب نوع آموزش و پرورش فرزندان خود نسبت به دیگران اولویت دارند.
ماده ۲۷ حق مشارکت فرهنگی و حمایت از آثار
الف) هر کس حق دارد در زندگی فرهنگی اجتماع شرکت کند، از فنون و هنرها متمتع گردد و در پیشرفت علمی و فواید آن سهیم باشد.
ب) هر کس حق دارد از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی، ادبی یا هنری خود برخوردار شود.
ماده ۲۸ حق دنیای زیبا و آزاد برای همه
هر کس حق دارد برقراری نظمی را بخواهد که از لحاظ اجتماعی و بینالمللی، حقوق و آزادیهایی را که در این اعلامیه ذکر گردیده تأمین کند و آنها را به مورد عمل بگذارد.
ماده ۲۹ مسئولیت نسبت به جامعه
الف) هر کس در مقابل جامعهای که رشد آزاد و کامل شخصیت او را میسر میسازد وظیفه دارد.
ب) هر کس در اجرای حقوق و استفاده از آزادیهای خود فقط تابع محدودیتهایی است که بهوسیلهٔ قانون، منحصراً بهمنظور تأمین شناسایی و مراعات حقوق و آزادیهای دیگران و برای مقتضیات صحیح اخلاقی، نظم عمومی و رفاه همگانی در یک جامعهٔ دموکراتیک وضع گردیده است.
پ) این حقوق و آزادیها در هیچ موردی نمیتواند برخلاف مقاصد و اصول ملل متحد اجرا گردد.
ماده ۳۰ عدم تفسیر مواد به نفع دولتها
هیچیک از مقررات اعلامیهٔ حاضر نباید طوری تفسیر شود که متضمن حقی برای دولتی یا جمعیتی یا فردی باشد که بهموجب آن بتواند هر یک از حقوق و آزادیهای مندرج در این اعلامیه را از بین ببرد یا در آن راه فعالیتی بنماید.
منبع مرجع: پژوهش بشریت — اعلامیه جهانی حقوق بشر · وبلاگ IranPolNews

نظرات
ارسال یک نظر